end-of-the-world

 

Jezus spreekt erover dat de wet pas ‘ophoudt’ nadat hemel en aarde zijn vergaan. Verder wordt er regelmatig gesproken over de nieuwe hemel en de nieuwe aarde. Maar wat moeten wij ons daar bij voorstellen? Betekent dit dat op een bepaalt moment de aarde ontploft en God een nieuwe schepping begint? En wat is er mis met de huidige hemel? Ik kan me nog voorstellen dat een nieuwe aarde geen gek idee is, maar waarom wordt er gesproken over nieuwe hemel en aarde.

Of zou het misschien toch iets anders betekenen? Laten we eens kijken naar wat teksten in de Bijbel en de context van deze Bijbelgedeeltes.

Teksten die spreken over einde van de wereld of de komst van een nieuwe aarde

  • Jezus uitspraak over hemel en aarde zullen vergaan
  • Paulus het verbranden van de elementen
  • Teksten over de komst van de nieuwe hemel en aarde

Jezus uitspraken

In Mattheus 5:17-18 lezen we dat Jezus zegt:
“Meent niet, dat Ik gekomen ben om de wet of de profeten te ontbinden; Ik ben niet gekomen om te ontbinden, maar om te vervullen. 18Want voorwaar, Ik zeg u: Eer de hemel en de aarde vergaat, zal er niet één jota of één tittel vergaan van de wet, eer alles zal zijn geschied.”

Hij zegt dus eigenlijk drie dingen: ik kom om te vervullen niet ontbinden. Om tot die vervulling te komen moeten er een aantal dingen gebeuren. Een daarvan is dat de hemel en aarde vergaan.

Wat interessant is (en wat ik zelf ook jaren heb gemist), is dat zowel ontbonden als vervuld betekent dat het daarna niet meer van kracht is. Het verschil zit hem erin dat ontbinden een voortijdige beëindiging is. En vervuld dat het zijn natuurlijke einde heeft bereikt. Vergelijk het met een voetbal wedstrijd. Afgelopen en afgelast. In beide gevallen wordt er niet meer gevoetbald.

Jezus kwam dus om de wet aan zijn natuurlijke einde te laten komen en hierdoor te laten ophouden. Hij zegt zelf dat Hij is gekomen om de wet te vervullen. Na deze vervulling is de wet dus niet meer van kracht.

Dit wordt dan helemaal duidelijk en interessant als je hier Lucas 21:20-22 naast legt:
“Zodra gij nu Jeruzalem door legerkampen omsingeld ziet, weet dan, dat zijn verwoesting nabij is. Laten dan die in Judea zijn, vluchten naar de bergen, en die binnen de stad zijn, de wijk nemen, en die op het land zijn, er niet binnengaan, want dit zijn de dagen van vergelding, waarin alles wat geschreven is, in vervulling gaat.”

Okay… dus blijkbaar was nog niet ALLES vervult toen Jezus was gestorven. En was de wet toen dus nog van kracht. Blijkbaar was het nieuwe verbond al een tijd van kracht (sinds Jezus dood) terwijl het oude verbond (de wet) ook nog van kracht was. De twee overlappen elkaar een tijdje. Dit zie je ook terug in Hebreeën 8:13 Het oude verbond was overbodig geworden. Maar het was er nog wel. “Nog even. Want binnenkort zal het verdwijnen,” zegt de schrijver van Hebreeën.

Als je deze drie teksten naast elkaar legt zou je dus concluderen dat alles vervult is bij de vernietiging van Jeruzalem in 70 AD en dat toen hemel en aarde zijn vergaan.

Paulus spreekt over de elementen die verbranden

Het gaat hierover het stuk in 2 Petrus 3. Specifiek verzen 11-13. Hier wordt gesproken over de vernietiging van hemel en aarde en wordt een aspect toegevoegd, namelijk het smelten van de elementen).

De grote vraag is natuurlijk: wat wordt er bedoelt met de elementen. Het feit dat wij als moderne mensen denken aan de materie waar alles uit is gemaakt, wil niet zeggen dat de mensen toen het zo interpreteerden. Ons idee van elementen als kleine deeltjes (elementen-tabel) waar alles uit is opgebouwd was zeker niet de gangbare gedachte toen. In de oudheid zien we vooral het idee dat alles is opgebouwd uit 4 elementen (vuur, water, wind en aarde).

Voor Joden lag het echter meer voor de hand liggend om ermee te verwijzen naar de ‘elementen’ als de ‘onderdelen’ van de tempel. Interessant genoeg zijn deze inderdaad flink gesmolten en vernietigd door vuur bij de vernietiging van de tempel.
Teksten over komst van nieuwe hemel en aarde

Hierover wordt gesproken in Jesaja 65. Laten we eens naar het hele stuk kijken. Hier zit namelijk een duidelijke volgorde in die veel duidelijk maakt: maat van de zonde vol. Oordeel, nieuw volk met nieuwe naam, dan komst van nieuwe hemel en aarde en het nieuwe Jeruzalem. Hierna zie je dat er nog steeds zonde en dood is. Dit zien we ook in Openbaring terugkomen. In openbaring 21 en 22 zie je dat er geen zonde/ zondaars de stad binnen gaan. En dat in de stad bomen staan die genezing bieden. Er is dus na de nieuwe hemel en aarde en als het nieuwe Jeruzalem er al is nog sprake van zonde, ziekte en dood.

Het voelt dus ergens niet logisch dat het hier gaat over een nieuwe schepping. Leven na deze planeet. Want waarom zou daar dan nog steeds ziekte, dood en zonde zijn?

Argumenten waarom de aarde niet zal ‘vergaan’

  • Belofte aan Noach
  • Vernieuwing ipv vervanging
  • Teksten die spreken over onvergankelijke aarde
  • De vraag waarom het hemel en aarde is en niet alleen aarde

Belofte aan Noach

Na de zondvloed beloofd God dat Hij de aarde nooit meer zal vernietigen. Nu zeg je misschien, maar God zei dat Hij de aarde nooit meer zal vernietigen door een vloed. Niet dat Hij dit nooit zou doen door vuur. Maar dat is natuurlijk een beetje een kul argument. Het voelt dan een beetje alsof God een spelletje speelt met Noach door hem een nietszeggende belofte te doen en hier taalkundig onderuit weet te komen om zo toch de aarde alsnog (opnieuw en nu grondiger) te vernietigen.

Vernieuwing ipv vervanging

Als je door de bijbel leest zie je op meerdere plekken dat God er regelmatig voor lijkt te kiezen om wat beschadigd is geraakt te herstellen in plaats van het te vervangen. Alleen al Gods reis met de mensheid is hier een voorbeeld van. God had ook gewoon Adam kunnen doden en mens 2.0 kunnen scheppen.

Teksten die spreken over onvergankelijke aarde

Ja, dit wist je waarschijnlijk niet (ik eerder ook niet hoor), maar er staat specifiek in de bijbel dat de aarde nooit ophoudt te bestaan. Ten minste drie keer wordt er gesproken over de onvergankelijkheid van de aarde:

  • Psalm 78:69 “Hij bouwde Zijn heiligdom, als hoogten, en vast als de aarde, die Hij voor eeuwig grondvestte.”(HSV)
  • Psalm 104:5 “Hij heeft de aarde gegrondvest op zijn fundamenten, die zal voor eeuwig en altijd niet wankelen. (HSV)
  • Prediker 1:4 “De ene generatie gaat en de andere generatie komt, maar de aarde blijft voor eeuwig staan. (HSV)

Dat is toch op zijn minst enigszins verwarrend. Hoe kan er enerzijds gesproken worden over ‘de hemel en aarde zullen vergaan’ en over een ‘nieuwe hemel en aarde’ en anderzijds gezegd worden dat de aarde nooit zal vergaan?

Waarom hemel en aarde en niet alleen nieuwe aarde?

Hierbij kom je bij de vraag of de term ‘hemel en aarde’ misschien iets anders zou kunnen betekenen dat de planeet waar wij wonen en de plek waar God woont. Is er aanleiding om dit aan te nemen?

Als het letterlijk is, waarom moet er dan een nieuwe hemel komen? Ik bedoel… de aarde is ‘gevallen’, maar er is toch niks mis met de hemel? Of zou God zoiets hebben van: “Als ik toch bezig ben en mijn klus-kleren aan heb, kan ik net zo goed de hemel een make-over geven?”

 

Wat kan het anders betekenen

Er wordt op meerdere plekken in de bijbel gesproken over het vergaan van ‘de hemel en de aarde’ en over ‘een nieuwe hemel en aarde’.

Laten we eerst eens kijken naar twee plekken waar over het vergaan van hemel en aarde wordt gesproken: Lucas 21:33 en Mattheus 5:18.

Lucas 21

Als je kijkt naar Lukas 21 dan komt de tekst over hemel en aarde voorbij in vers 33.
Dit hele hoofdstuk is één betoog van Jezus en het onderwerp is het aankomende oordeel over Jeruzalem en de vernietiging van de tempel. Redelijk wat mensen zetten een knip tussen vers 24 en 25.

Dit is om twee redenen onlogisch:

  • Waarom zou Jezus opeens over iets totaal anders gaan praten midden in een betoog?
  • Jezus sluit in vers 32 af met: “Alles wat ik hiervoor heb gezegd zal deze generatie nog meemaken.”

En na deze afsluiting volgt dan de tekst: “de hemel en aarde zullen vergaan, maar mijn woord niet.” Best apart toch om daar opeens over te beginnen? Het is ongetwijfeld een van de redenen waarom mensen een knip zijn gaan zetten tussen 24 en 25.

Maar wanneer je beseft dat het in die tijd niet ongebruikelijk was om naar de tempel te refereren als ‘de hemel en aarde’[1]. De plek waar mens (aarde) en God (hemel) elkaar ontmoeten, dan klinkt deze uitspraak heel logisch. Jezus sluit af met… de tempel, de wet en alles waar die voor staan zullen verdwijnen. Maar hetgeen ervoor in de plaats komt (Hijzelf) zal altijd blijven bestaan. Het illustreert de tijdelijke aard van het oude verbond en de eeuwige aard van het nieuwe verbond.

Mattheus 5

In Mattheus 5:18 komen we deze uitspraak ook tegen. Hier zegt Jezus dat er twee ‘voorwaarden’ zijn voor de wet voorbijgaat:

  • De hemel en aarde zullen vergaan
  • Alles is geschied

In dit geval is de context lastiger. Deze uitspraak komt voorbij bij de zaligsprekingen. Jezus heeft net het hart achter de 10 geboden getoond, waarmee deze uit de categorie ‘best lastig om je aan te houden’ opeens overging in de categorie ‘onmogelijk om te volgen’. In mijn ogen is het hele punt van de zaligsprekingen dat mensen zich bewust werden dat het onmogelijk is om op eigen inspanning in het reine te komen met God. Precies waarom Jezus was gekomen om een nieuw en beter verbond te stichten.

Als we dan weer even terugkijken naar Lucas 21 dan zien we daar precies deze twee aspecten in vers 32 en 33:

“Voorwaar, Ik zeg u dat dit geslacht zeker niet voorbij zal gaan, totdat alles geschied is. De hemel en de aarde zullen voorbijgaan, maar Mijn woorden zullen beslist niet voorbijgaan.”

Ik hoop dat het voor iedereen duidelijk is dat het oude verbond en de wet bij elkaar horen. Als het oude verbond ophoudt, dan houdt daarmee de bijbehorende wet ook automatisch op te bestaan. In Hebreeën 8:13 zien we duidelijk dat het oude verbond ‘verouderd was en op het punt stond om te verdwijnen’. Het is dan ook redelijk voor de hand liggend om te concluderen dat ook hiermee werd verwezen naar de vernietiging van de tempel waarmee definitief een einde werd gemaakt aan (het praktiseren van) het oude verbond en de wet.

 

Laten we verder nog even kijken naar teksten waar wordt gesproken over de nieuwe hemel en aarde. We zien hierover gesproken worden in Jesaja 65 (en 66)  en in Openbaring 21

Hier komen we een schijnbare tegenstrijdigheid tegen. Openbaring 21 is ingekaderd in uitspraken dat alles wat daar beschreven staat spoedig zal gebeuren. Dit pleit ervoor dat de nieuwe hemel en aarde reeds realiteit is. In Jesaja 65 worden hier echter kenmerken aan toegekend die we (nog) niet zien: Geen kindersterfte, iedereen sterft op hoge leeftijd.

Paar interessante punten hierbij:

In Openbaring zie je het nieuwe Jeruzalem (later uitgelegd de bruid. Oftewel: wij als christenen) is geplaatst in de nieuwe hemel en aarde. Wij als bruid leven in de nieuwe hemel en aarde. In het nieuwe verbond.

Direct na het ‘maken’ van de nieuwe hemel en aarde zegt Jezus: Ik maak alle dingen nieuw. Maar wat valt er nieuw te maken als er net een compleet nieuwe aarde gemaakt zou zijn?

In beide teksten over de nieuwe hemel en aarde is er nog dood. Het gaat dus logischerwijs niet over ‘in de hemel’. Het lijkt in alle gevallen te gaan over de periode die in Openbaring wordt aangeduid als het 1000 jarige rijk. Maar… de meeste mensen die geloven in een 1000 jarig rijk in de toekomst,verwachten de nieuwe schepping pas daarna.

Als er zeeën waren in de eerste schepping en deze zeer goed was. Waarom wordt erover gesproken dat er geen zee meer is in de ‘nieuwe hemel en aarde’? En waarom wordt dit überhaupt genoemd? Ik hoop hier in de toekomst ook nog een artikel over te schrijven, maar het versterkt in mijn ogen de visie dat hemel en aarde die vergingen op de tempel sloeg.

 

De context van de overgang van het oude naar het nieuwe verbond

 

Als Jezus woorden over ‘hemel en aarde die vergaan’ inderdaad over het einde van het oude verbond en de tempel gaan (wat ik vanuit de context een veel logischere verklaring vindt dan het einde van de wereld), dan is dit allemaal heel logisch en duidelijk.
Bij zijn dood begon het ‘nieuwe verbond’. De Joden kregen één generatie de tijd om over te gaan in het nieuwe verbond, voor het aankomende oordeel en daarmee einde van het oude verbond in 70 AD kwam. Pas in 70 AD was ‘alles’ vervuld en kwam het oude verbond tot zijn einde. Toen vergingen de hemel en aarde van het oude verbond en bleef enkel de ‘nieuwe hemel en aarde’ van het nieuwe verbond over.

 

Conclusie

Dit onderwerp raakt aan heel veel andere onderwerpen en hoe je dit interpreteert is dan ook flink afhankelijk van je standpunt wat betreft die onderwerpen. Aan elke visie zitten wel een paar vraagtekens of ontbrekende stukjes. Dit is de visie die in mijn ogen het best sluitend is (zowel met de bijbel als het karakter van God)

Ik heb jaren geloofd dat de aarde op een bepaald moment zou vergaan. Ik was mij van geen alternatieven bewust. Dit artikel is dus vooral bedoeld om mensen die van geen alternatieven af weten hier bekend mee te maken en wat van de uitdagingen rondom het letterlijke vergaan van deze planeet aan te stippen om je aan het denken te zetten.

 

Interessante artikelen hierover (in het Engels):
http://www.anewdaydawning.com/blog-1/2014/12/19/the-new-heavens-and-new-earth-now
http://www.anewdaydawning.com/blog-1/2014/12/19/the-new-heavens-and-new-earth-now-part-2
http://www.anewdaydawning.com/blog-1/2014/12/19/will-the-world-be-destroyed-by-fire

 

[1] John Lightfoot (1602-1675), the highly respected author of the four volume series, A Commentary on the New Testament from the Talmud and Hebraica, observed how heaven and earth is used in the New Testament:

“the ‘passing away of heaven and earth’ is the ‘destruction of Jerusalem and the whole Jewish state…as if the whole frame of this world were to be dissolved.”