openbaring

In de artikelen ‘Of je de bijbel letterlijk moet nemen’ deel 1 en deel 2 heb ik laten zien dat het heel belangrijk is om te kijken naar genre en context om vast te stellen of een Bijbelgedeelte letterlijk is.

Volgens mij is er niet direct twijfel over dat Openbaring grotendeels een visioen is. Er is wel discussie of dit automatisch betekent dat het niet letterlijk is. Ik ga er van uit dat, afgezien van de inleiding en toelichtingen, Openbaring niet letterlijk is.

De belangrijkste redenen voor deze aanname zijn:

  • Meerdere onderdelen worden toegelicht of uitgelegd (het beeld was dus niet letterlijk)
  • Meerdere onderdelen kunnen onmogelijk letterlijk
  • Realiteiten worden met verschillende beelden uitgebeeld
  • Sommige onderdelen zijn onmiskenbaar niet letterlijk

Mijn benadering is dat alles wat waargenomen wordt in het visioen niet letterlijk is. En dat toelichting wel letterlijk is. Ik sluit hierbij niet uit dat sommige onderdelen ook daadwerkelijk letterlijk zijn gebeurd, maar dat is dan meer een profetische uiting van wat er gebeurd. Meer hierover later in het artikel.

Ik ben nog nooit iemand tegengekomen die daadwerkelijk alles in Openbaring letterlijk neemt. Het standpunt dat je Openbaring helemaal letterlijk moet nemen is in mijn ogen onhoudbaar en ook de mensen die dit claimen doen dit zelf niet.

Ik zal in dit artikel dieper ingaan op de vier hierboven genoemde redenen.

Meerdere onderdelen worden toegelicht

Zoals in meerdere visioenen worden bepaalde gebeurtenissen en voorwerpen uitgelegd. Hierin zit al opgesloten dat het beeld niet letterlijk is. Een paar voorbeelden:

Jezus houdt 7 sterren in zijn hand. Er zijn 7 lampen. Het lam heeft 7 hoorns en 7 ogen.
Hierbij wordt meteen uitgelegd dat de sterren staan voor de gemeentes, de lampen voor de engelen van die gemeentes en de zeven ogen en hoorns staan voor de zeven geesten.

  • Er wordt uitgelegd dat de draak uit Openbaring 12 de duivel is.
  • Er wordt uitgelegd waar de vrouw voor staat en waar de het beest met de 7 koppen en 10 hoorns voor staat
  • Er wordt uitgelegd waar het nieuwe Jeruzalem voor staat

Je zou kunnen zeggen dat alleen de delen die uitgelegd worden beeldspraak zijn en de rest letterlijk. Ik vind dat een aparte conclusie. Ik vind het logischer dat sommige aspecten worden uitgelegd omdat die uitleg nodig is om de vertaling te maken en andere aspecten meer voor de hand liggen. Er zit geen onderscheiding tussen wat gezien wordt met en zonder uitleg (behalve de uitleg).

Meerdere onderdelen zijn onmogelijk letterlijk

Sommige van de beschreven onderdelen zijn gewoon onmogelijk als je ze letterlijk neemt.
Johannes beschrijft hoe Jezus 7 sterren in Zijn hand houdt. Er wordt beschreven hoe 1/3 van de sterren op de aarde vallen. En daarna gebeurt nog van alles. Als er ook maar één ster in de buurt van de aarde komt is dat meteen het einde.

  • De duivel die sterren meesleept met zijn staart?
  • Een derde van de sterren die ‘geraakt’ worden en verduisteren
  • De vrouw bekleed met de zon, sterren op haar hoofd en de maan onder haar voeten?
  • Sprinkhanen met de staart van een schorpioen, haar, het gezicht van een mens en tanden als een leeuw

Realiteiten die door meerdere beelden worden uitgebeeld

Jezus wordt met meerdere beelden omschreven. Hierin zie ik dat het gaat om beelden die bepaalde aspecten van Hem beschrijven en niet een letterlijke omschrijving is van hoe Jezus eruit ziet.
Eerst wordt Hij beschreven als een man, met een witte baard, ogen als vuur en gloeiende voeten. Daarna wordt Hij beschreven als een Lam. Tot slot als een ruiter op een paard met een zwaard uit zijn mond.

We zien dit ook weer bij het nieuwe Jeruzalem. Ik verbaas mij er altijd als mensen verwachten dat dit letterlijk gaat gebeuren. Er wordt immers direct erna genoemd dat het nieuw Jeruzalem de bruid is. De bruid is overigens zelf ook weer beeldspraak.

Ook Jeruzalem wordt door meerdere beelden uitgebeeld. De hoer/vrouw, Babylon, Egypte, Sodom en Gomorra)

Delen die onmiskenbaar niet letterlijk zijn

In openbaring 20 lezen we over een vrouw. Bekleed met de zon, 12 sterren op haar hoofd en de maan onder haar voeten. Ze baarde een kind. Dit werd naar Gods troon gevoerd. Even later krijgt ze vleugels en vliegt naar Egypte. In mijn ogen is het onmiskenbaar dat dit de geboorte van Jezus uit beeldt en overduidelijk niet letterlijk zo is gebeurd.

Je zou hier kunnen zeggen… dit gaat over iets uit het verleden en is daarom niet letterlijk. Maar waarom is het niet letterlijk omdat het iets uit het verleden is? En hoe ben je überhaupt tot de bepaling gekomen dat dit iets uit het verleden is?
Eigenlijk zeg je dan in mijn ogen: Dit neem ik als beeldspraak omdat ik snap dat dit niet letterlijk is. Andere dingen neem ik letterlijk omdat het me daar niet duidelijk is dat het beeldspraak is. Dat wordt alleen een beetje een wazig criterium.

 

Aspecten die dispensationalisten en futuristen juist niet letterlijk nemen

Helemaal interessant wordt het als je gaat kijken waar juist dispensationalisten aspecten niet letterlijk gaan nemen, maar waar hiervoor in mijn ogen geen aanleiding is.

Er wordt meerdere keren toegelicht dat alles in Openbaring spoedig zal plaats vinden. Het boek begint hiermee en eindigt hiermee. Spoedig letterlijk genomen gaat niet samen met 2000 jaar.

Verder (afhankelijk van de stroming) wordt aan de zeven kerken (sub)bedelingen toegekend. Ze worden niet gezien als brieven letterlijk aan de gemeentes daar en toen, maar als boodschappen voor de kerk door 7 (sub) bedelingen heen.

De sterren die op de aarde vallen worden ‘meteorieten’ en dus niet letterlijk sterren. Gog en Magog worden Turkije en Rusland en dus niet letterlijk Gog en Magog. Het teken van het beest wordt een biochip. En ga zo maar door.

 

Profetische uitingen

Ik geloof dat wat Johannes zag uitbeelding was van geestelijke realiteiten. Wat hij zag en wat het betekende of hoe dit er letterlijk uit ziet kunnen daarin nogal afwijken. Juist omdat de geestelijke uitbeelding en de letterlijke gebeurtenis nogal kunnen afwijken worden vaak tekenen gegeven om de gebeurtenis kenbaar te maken.

Ik geloof bijvoorbeeld dat als Jezus spreekt over zijn komst op de wolken[1], dit een verwijzing is naar het aankomende oordeel. Het feit dat er vlak voor de vernietiging van Jeruzalem een fenomeen werd waargenomen waarin er een legerschare in de wolken werd gezien, zie ik dan als een uiting / een beeld van geestelijke realiteit, namelijk het oordeel.

Ook geeft Jezus in meerdere evangeliën een wat cryptische omschrijving over de gruwel der verwoesting. Maar noemt Jezus in Lucas 21 dat de gruwel is gekomen als Jeruzalem is omringt door legers.[2]

In Mattheus 21:30 wordt er gesproken over ‘het teken van de zoon des mensen wat zal verschijnen in de hemel’. Hierbij denk ik wederom dat het gaat om een geestelijke realiteit, maar je ziet wel dat er in de jaren voor de vernietiging een ster boven Jeruzalem zichtbaar was in de vorm van een zwaard (interessante overeenkomst met de ster bij Jezus geboorte).[3]

Letterlijke uitingen

Ik ben van mening dat het resultaat vaak wel duidelijk beschreven is en redelijk letterlijk overeenkomt. Hier is natuurlijk wel vertaling en contextuele interpretatie belangrijk.

Als je dan bijvoorbeeld kijkt naar de oordelen in Openbaring 8 en 9 zie je dat er in Openbaring 8 wordt gesproken over een derde van de aarde en bomen en gras die verbranden. Ik geloof dat dit echt gebeurd is. Niet letterlijk doordat er engel een schaal op aarde leeg gooit, maar door het leger wat Jeruzalem omcirkelde. Het gebruikte woord voor ‘aarde’ is namelijk Gé wat beter vertaald kan worden met ‘de grond’ of ‘de lokale omgeving’.[4]

In Openbaring 9 gaat het verder met een derde van de mensen die stierven. Dit lijkt ook redelijk te kloppen met de historische gegevens. Ik geloof alleen niet dat er echt engelen zijn rond gegaan die mensen in mootjes hakten. Het resultaat blijkt in deze gevallen wel letterlijk. Maar hoe deze tot stand komt wijkt af van de geestelijke beschrijving van de gebeurtenissen.

Consistentie in hemelse openbaringen

Ik geloof dat er consistentie zit in hemelse openbaring/ visioenen. Dat bijvoorbeeld Ezechiël en Johannes dezelfde aspecten gezien hebben in ‘de hemel’. Ik ben er niet over uit of deze aspecten daadwerkelijk er zo uit zien in de hemel maar zich op de aarde anders manifesteren, of dat ze beiden dezelfde beelden hebben gezien om een realiteit uit te beelden.

Vergelijk het met twee mensen die dezelfde film hebben gezien. Het feit dat twee mensen exact hetzelfde hebben gezien wil niet zeggen dat dit echt gebeurd is. Het sluit het echter ook niet uit.

Conclusie

Vanuit een preteristische benadering en als uitgangspunt dat alles (in het visioen) beeldend is en dat toelichting letterlijk is kom ik voor zover ik kan overzien nergens in de knoop. Alle andere interpretaties (die ik ken) komen in mijn ogen wel op één of meerdere fronten in het nauw.

De insteek dat alles letterlijk is vind ik persoonlijk onhoudbaar. Je gaat sowieso concessies maken zonder hier een duidelijke richtlijn voor te hebben. De keuze wat wel en wat niet letterlijk wordt dan heel arbitrair in mijn ogen.

[1] Josephus war of the jews
[2] Josephus war of the jews
[3] Josephus war of the jews
[4] http://biblehub.com/greek/1093.htm