waarjezusblijft

 

Dit is voor veel mensen een gevoelig onderwerp. Al 2000 jaar zijn er mensen die Jezus elk moment terug verwachten. Ook zijn er mensen die zeggen dat Jezus al is gekomen.

Voor we in dit onderwerp duiken wil ik eerst een punt verduidelijken. Dit artikel gaat over Jezus’ komst. Veel mensen spreken over de ‘wederkomst’. Dit is alleen een term die in de bijbel niet voorkomt. Het enige wat in de buurt komt is wat de engelen zeggen na de hemelvaart (Handelingen 1:9-11).

Geeft de bijbel tijdsindicaties wanneer Jezus zal komen?

Er zijn drie soorten tijdsindicaties rondom Jezus komst:

  • Deze generatie/ sommigen hier
  • Spoedig, zeer spoeding, binnenkort, snel, etc.
  • Laatste dagen/ laatste dag/ laatste uur

Deze generatie/ sommigen hier

Toen het kruis dichterbij kwam, begon Jezus ineens over het aankomende oordeel en de vernietiging van de tempel te spreken. Meerdere keren noemt Jezus direct daarna specifiek dat ‘deze generatie’ dit nog mee zal maken. Hij noemt de generatie van zijn tijd een verdorven generatie en geeft aan dat het oordeel hen zal treffen.

Als je bijvoorbeeld kijkt naar Marcus 13, dan zie je dat Jezus een heel betoog houdt over de tempel die vernietigd zal worden. Ook zullen er oorlogen komen, valse messiassen, een grote verdrukking, de zon wordt verduisterd, sterren vallen, etc.

In Marcus 13:26 lezen we dan: “En dan zullen zij de Zoon des mensen zien komen op de wolken, met grote macht en heerlijkheid.”
Maar dan sluit Hij af met: “Deze generatie zal nog niet verdwenen zijn als al deze dingen gebeuren.”

Veel christenen zetten een knip tussen het stuk over de tempel en de rest. Of ze zeggen dat ‘generatie’ ook ‘geslacht’ kan beteken en niet over de mensen die daar toen leefden ging. Jezus zet zelf echter geen knip. Al die dingen zullen plaatsvinden voor deze generatie is verdwenen. Als het niet over die specifieke generatie gaat wordt de uitspraak een beetje loos en nietszeggend. Verder zie je in de grondtekst het woord voor ‘generatie’ regelmatig gebruikt worden in de evangeliën. Het is niet logisch om het hier opeens te vertalen als ‘geslacht’ en op andere plekken als ‘generatie’.

Jezus maakt zelf ook de link met Zijn komst in macht (Marcus 13:26) en spreekt in bijvoorbeeld Marcus 9:1 erover dat sommige van zijn toehoorders niet zullen sterven voor ze dit meemaken.
Hierover zeggen sommige christenen dat het kan wijzen op de uitstorting van de Heilige Geest of de verheerlijking op de berg. Maar Jezus plaatst dit zelf na de verdrukking en bij de vernietiging van de tempel.

Spoedig, zeer spoedig, binnenkort, de tijd is nabij

Heel Openbaring staat vol met dergelijke uitspraken. Het begint ermee en het eindigt ermee. Ook de apostelen spreken er voortdurend over dat Jezus spoedig komt. Veelal is dit gekoppeld aan bemoediging. Nog even volhouden, Jezus komt echt snel.

In mijn ogen verliest spoedig alle betekenis als dit 2000 jaar kan betekenen. Waarom zou je nu dan zeggen dat Jezus spoedig zal komen? Het kan dan net zo goed nog eens 2000 jaar duren.
In dat geval sloegen de bemoediging aan al die christenen (aan wie de brieven geschreven waren) eigenlijk nergens op. Niemand van hen zou dan Jezus’ komst hebben meegemaakt.

Laatste dagen/ laatste dag/ laatste uur

Een van de zinnen die redelijk veel wordt gebruikt in het Nieuwe Testament is de zin ‘in de laatste dagen’. De vraag is alleen, wanneer zijn/ waren de laatste dagen en hoe lang kan deze periode zijn.

Bij de uitstorting van de Heilige Geest quote Petrus Joël. De tekst die Hij quote spreekt over “in de laatste dagen zal ik mijn Geest uitstorten”. Petrus zegt dat die tekst daar wordt vervuld. Hij zegt daarmee logischerwijs dus ook dat ze toen in de laatste dagen leefden.

Hebreeën 1:2 spreekt erover dat God in de laatste dagen heeft gesproken door zijn Zoon. Deze tekst lijkt te zeggen dat Jezus leefde in ‘de laatste dagen’.

Ook 1 Petrus 1:20 spreekt over ‘deze laatste dagen’.

Hiermee heb je in ieder geval drie gevallen waarin duidelijk wordt gemaakt dat in de tijd van Jezus en de eerste gemeente de laatste dagen waren. Maar dan blijft de vraag: hoe lang kunnen de laatste dagen duren? Kunnen de laatste dagen 2000 jaar duren?

Gelukkig lijkt de Bijbel hier ook duidelijkheid over te geven. Er lijkt namelijk progressie in te zitten. Er wordt zowel gesproken over ‘laatste dagen’ als ‘laatste dag’ en zelfs ‘laatste uur’.
Ik heb geen teksten kunnen vinden waarin genoemd wordt dat het reeds de laatste dag is (deze term lijkt vooral gebruikt te worden om het moment van opstanding van de doden aan te duiden). Maar in 1 Johannes 2:18 zegt Johannes dat het laatste uur is aangebroken.

Als laatste dagen al wordt teruggebracht tot het laatste uur in minder dan 40 jaar tijd, is het in mijn ogen zeer onwaarschijnlijk dat het laatste uur daarna ruim 1900 jaar duurt.

Laatste dagen van wat?

Wat natuurlijk een nuttige en belangrijke vraag is om te stellen is deze: Waar zijn het de laatste dagen van? Veel hedendaagse christenen zullen deze vraag beantwoorden met: de laatste dagen van de wereld. Maar klopt die gedachte?

De Joden wachtten namelijk niet  op het eind van de wereld. Ze wachtten op de Messias. Met de Messias zou een nieuw verbond komen en het eeuwig koningschap.
Ze waren dus aan het wachten op het eind van het oude verbond. Het eind van de onderdrukking. Ze wachtten op het einde van een periode van stilte.

Lees de teksten over ‘de laatste dagen’ maar eens rustig na stel jezelf de vraag waarop je baseert dat het om het einde van de wereld zou gaan.

Komst of wederkomst?

Veel mensen spreken over de wederkomst van Jezus. Dit is echter een term die nergens gebruikt wordt in de Bijbel. Er wordt gesproken over Jezus komst. Op zich best apart om te vragen wanneer iemand ‘terug’ gaat komen, als die persoon tegenover je zit en er (nog) geen sprake van is dat Hij weggaat. De discipelen waren bij Jezus, maar vroegen hem wanneer Hij zou komen.

Het is dus best aannemelijk dat ze niet vroegen naar een wederkomst, maar naar wanneer Jezus zou komen als Koning. Zeker aangezien ze dit vragen direct nadat Jezus heeft gesproken over de aankomende vernietiging van de tempel.

Nu zul je misschien zeggen: “Ja, maar wacht even, er staat in mijn Bijbel in Mattheus 24 duidelijk dat ze vragen wanneer het einde van de wereld is.” Er staat echter niet ‘einde van de wereld’ in de grondtekst. Er staat eind van de ‘aion’, wat iets betekent als ‘periode of tijdperk’. Dit past opeens weer heel goed bij ‘de laatste dagen’. De laatste dagen van dit tijdperk.

In Openbaring 22 spreekt Jezus en zegt Hij driemaal: Ik kom spoedig. Ook hier wordt niet gesproken over een wederkomst, maar over een komst.

Hoe ziet de komst er uit?

Het is natuurlijk heel belangrijk om te snappen hoe de komst van Jezus eruit ziet. Als deze er anders uitziet dat je verwacht, zou je het kunnen missen. Dit lijkt ook precies het probleem te zijn geweest bij de Joden in Jezus’ tijd. Ze verwachtten iets anders en daardoor misten ze het.

Omdat dit een dusdanig groot (sub)onderwerp is, heb ik hier een apart artikel van gemaakt: Hoe Jezus komst eruit ziet.

Is het nou spoedig of niet?

Je zou zeggen dat het duidelijk is. Er zijn logischerwijs maar twee mogelijkheden:

  • Zowel Jezus als de apostelen hadden het allemaal fout. Het was niet spoedig
  • Ze hadden allemaal gelijk en al die dingen hebben spoedig daarna plaats gevonden.

Ze hadden het fout

Als ze het fout hadden, dan zet dit een groot vraagteken bij de betrouwbaarheid van de Bijbel.
Ook de hele specifieke waarschuwingen (als je dit ziet… pas dan op) zijn niet echt behulpzaam als het gaat over gebeurtenissen tweeduizend jaar na hun leven.

Ze hadden allemaal gelijk

Jezus geeft een heel rijtje hele specifieke waarschuwingen. Oorlogen, aardbevingen, gruwel der verwoesting, grote verdrukking. In de meeste evangeliën wordt niet benoemd wat de gruwel der verwoesting is. Maar wel in Lucas 21:20 “Wanneer jullie zien dat Jeruzalem door legers is omsingeld weet dat de verwoesting nabij is. Vlucht dan naar de bergen”.

De vernietiging van Jeruzalem is verslagen door Flavius Josephus. Hij beschrijft dat er een tijd lang een zwaard[1] (ster die leek op een zwaard) zichtbaar was in de lucht over Jeruzalem. Ook beschrijft hij een fenomeen van strijdwagens en legers[2] die gezien werden in de wolken rondom de stad. Ook Eusebius maakt melding van dit fenomeen.

Eusibius beschrijft dat toen de Romeinse legers Jeruzalem naderden, de christenen massaal uit de stad trokken, de bergen in.[3]
Het lijkt er dus verdacht veel op dat zij de aanwijzingen hebben begrepen en gered zijn van het oordeel over Jeruzalem.

Maar waarom geloven dan toch zoveel mensen dat dit allemaal nog moet gebeuren?
Dat komt waarschijnlijk door de invloed van de bedelingenleer.

De bedelingenleer

Je weet dit misschien niet, maar wat jij denkt over de Bijbel en de eindtijd is hoogstwaarschijnlijk gekleurd door (onder andere) de bedelingenleer. Dit is een bepaalde theologische stroming die rond 1800 naar voren kwam. Het idee van de ‘opname’ komt hier uit voort.

Kort gezegd wordt in de bedelingenleer het probleem van het spoedig ‘opgelost’. Jezus en de apostelen hadden het niet verkeerd toen ze zeiden dat het snel zou gebeuren. Maar God heeft een extra periode ingelast. In deze periode spelen de heidenen een rol en daarna gaat God weer verder met de Joden. Het is een soort ongepland, of in ieder geval onaangekondigd uitstapje.

Het probleem hiervan is alleen dat hier geen onderbouwing voor is. Vaak wordt 2 Petrus 3:8 en 9 aangehaald als onderbouwing: “Doch dit ene mag u niet ontgaan, geliefden, dat één dag bij de Here is als duizend jaar en duizend jaar als één dag. De Here talmt niet met de belofte, al zijn er, die aan talmen denken, maar Hij is lankmoedig jegens u, daar Hij niet wil, dat sommigen verloren gaan, doch dat allen tot bekering komen.”

In 1 Johannes was al sprake van het laatste uur. Dus volgens de ‘één dag is als duizend jaar kan het daarna nog maximaal 42 jaar hebben geduurd. Nog los van alle termen als ‘spoedig’, ‘deze generatie’, die je dan negeert.

Je zou inderdaad dit argument aan kunnen voeren voor een uitstel. Maar het kan net zo goed over de periode tot 70 AD kunnen gaan. Daar is namelijk ook sprake van uitstel van het oordeel, zonder de tijdsindicators geweld aan te doen. Sterker nog. Jezus noemt zelf dit uitstel en geeft er een tijdskader aan. (Lucas 11:50 ; Mattheus 16:28 ; Markus 13:30)

Verder is er geen enkele melding van een aanpassing van de tijdsindicaties. Als dit niet specifiek wordt gemaakt, dan kloppen de uitspraken van Jezus en de apostelen gewoon niet meer. Als God van gedachten is veranderd en een extra periode heeft ingelast, zou Hij daar dan niet iets over verteld hebben?

Problemen die ik zie in de bedelingenleer

Een van de ideeën van de bedelingenleer is dat er sprake is van een terugkerende cyclus:

  • God grijpt in
  • Het gaat een tijdje goed
  • Het gaat toch weer slechter
  • Er blijft slechts een klein groepje over
  • God grijpt opnieuw in (waarmee de volgende bedeling start)

Dit klinkt op zich nog best aannemelijk, aangezien je een aantal keer iets kunt vinden wat hier op lijkt. De zondvloed, Abraham, de vernietiging en herstel van de eerste tempel.

Maar toen kwam Jezus en later de Heilige Geest. De profetieën over Jezus voorspelden dat als de Messias kwam Hij zijn eeuwig Koninkrijk zou vestigen. Jezus zegt herhaaldelijk dat het Koninkrijk er is of dicht bij is. Over zijn Koninkrijk wordt gezegd dat het voor altijd zal blijven groeien en toenemen.
Lees meer hierover in het artikel: Of Jezus nu Koning is.

Je zou dus zeggen dat er nooit meer een verval kan komen waarop God opnieuw moet ingrijpen. Want dat gaat in tegen het idee van een steeds verder toenemend koninkrijk. Het lijkt dan alsof de komst van de Heilige Geest ook niet zo veel uitmaakt. Het patroon blijft immers hetzelfde. Zelfs met de Heilige Geest in ons zal het slechter worden tot God opnieuw moet ingrijpen. Maar waarom was het dan beter dat Jezus wegging en de Heilige Geest kwam?

Daarnaast gaat het idee van een apart plan met de heidenen en daarna weer met de Joden, recht in tegen de uitspraak dat er in Christus geen onderscheid is tussen Jood en heiden, man en vrouw, slaaf en vrije. Het vervallen van de scheiding tussen Jood en heiden zie je in heel veel beelden en voorbeelden terug komen: De twee kuddes die één worden. De wilde takken die op de edele olijfboom worden geent. De heiligen die samen de bruid/ het lichaam/ het nieuwe Jeruzalem zijn.

Ook een fundamenteel principe van de bedelingenleer is dat je alles in de bijbel letterlijk moet nemen. In het bijzonder de profetiën. Ik heb mijn gedachten hierover al gedeeld in het artikel Of je de Bijbel letterlijk moet nemen.
Ik zou deze voorspelling van Jezus zeker in de categorie profetie plaatsen. Het letterlijk nemen lijkt echter op bijvoorbeeld ‘spoedig’ en ‘deze generatie’ niet toegepast te worden.

Al met al zie ik een aantal flinke gaten in de bedelingenleer. De meeste christenen kijken hier echter niet naar, omdat ze zich er niet eens bewust van zijn dat hun overtuigingen zijn gevormd door deze leer.

 

[1] Josephus, War of the Jews, Book 6, Chapter 5 Paragraph 3 | Pages 288-309
[2] Josephus, War of the Jews, Book 6, Chapter 5 Paragraph 3 | Pages 288-309
[3] Eusebius Church History, Book III, Chapter V / Wikipedia: Flight to Pella